امتیاز موضوع:
  • 2 رأی - میانگین امتیازات: 5
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

# هکسره

#1
# هکسره 1


تابه‌حال شده که بین استفاده از «کسره» و حرف «ه» شک کنید و ندانید که چه زمانی هریک از آن‌ها را به کار ببرید؟

استفادۀ غلط و نابجا از نقش‌نمای اضافه در نوشته‌های فارسی و نوشتن آن به‌صورت زبان محاوره‌ای، خصوصاً در نوشته‌های آنلاین رایج است.

عموماً این خطا در استفاده از حرف ه به‌جای کسره و بالعکس مشاهده می‌شود. برای مثال استفاده از عبارت «کتابه من» به‌جای شکل صحیح آن که «کتاب من» یا «کتابِ من» است. 
در انتهای جمله نیز گهگاه به‌جای استفاده از «ه» بدل از «هست» یا «است» ممکن است به‌اشتباه کسره استفاده شود.

هکسره چیست؟

‏‎هکسره عنوانی ابتکاری است که اشاره دارد به اشتباه‌های املایی در نوشتن ه و کسره.
تلفظ هکسره به صورت هِکَسْرِهْ است. هکسره بیشتر از آنکه ‏‎غلط املایی باشد، ناشی از ضعف فهم دستور زبان فارسی و تشخیص نادرست صفت و موصوف و مضاف و مضاف‌الیه است. هکسره به زبان ساده یعنی هیچ‌وقت و تحت هیچ شرایطی، آخر جمله کسره نمی‌آید.


برایم پیام فرستاد که «چه آفتابه درخشانی!» پرسیدم «مگه آفتابه گرفتید؟ از این آفتابه مسی‌های دکوری؟»
جواب داد «خاک تو سره بی‌ذوقت کنن، آفتابه چیه!»
برایش یک عدد زبانِ دراز با چشمک ‌فرستادم و نوشتم «مجید دلبندم، خودت به جای آفتاب درخشان نوشتی آفتابه درخشان. در ضمن سرِ من هم تهش ه نداره.»
جواب داد «دسته بابات درد نکنه با این پسر بزرگ کردنش. اصلاً برو گم شو!»


خیلی دوست داشتم همان لحظه بروم گم شوم، ولی طاقت نیاوردم و باز برایش نوشتم «مگر بابای من دسته دارد؟»
و چند تا چشم گرد و گشاد هم برایش فرستادم.
جواب داد «وای خدا، آخرش منم مثله خودت دیوونه می‌کنی!»
فکر کردم دیگر وقتش است واقعاً بروم گم شوم، ولی مگر می‌شد همان‌طور که دارم می‌روم گم شوم، فکر نکنم به معنای مُثله و این‌که مگر مثله با مثلِ و مثه فرق ندارد؟
امان از این هکسره!

# هکسره 1

«حداقل» چهار تکواژ برای صدای e یا همان کسره داریم:


۱- اضافه: دست شما، مثل من، کتاب خوب، فروغ فرخزاد

من: جان من فدای خاک پاک میهنم
او: جانه من فدایه خاکه پاکه میهنم |:

۲- به جای «است» و برخی حروف آخر کلمه‌ها در فارسی محاوره: حالم خوبه، می‌خوره، اگه

من: یه امشب شب عشقه، زمونه رنگارنگه
او: یِ امشب شب عشقِ، زمونه رنگارنگِ |:

۳- نشانه‌ی معرفه در فارسی محاوره‌: دختره، پسره، مغازه‌داره

من: خونه‌ی مادربزرگه هزار تا قصه داره
او: خونه‌ی مادربزرگِ هزار تا قصه داره |:

۴- پسوند در انتهای اسم‌ها و صفت‌ها: دهنه، انگیزه، روزنه
من: صد دانه یاقوت، دسته به دسته
او: صد دانِ یاقوت، دستِ به دستِ |:

# هکسره 1

در چند سال اخیر و با روندی روبه‌رشد، شاهد کاربرد نابجا و نادرست نقش‌نمای اضافه و «ه» بوده‌ایم. کاربرد نا‌بجایی که به‌نظر می‌رسد صدای روشن‌فکران، زبان‌شناسان، ویراستاران، کاربران شبکه‌های مجازی و در یک کلمه، مردم را درآورده است.

در این میان، با افزایش محبوبیت شبکه‌های اجتماعیِ مبتنی‌برنوشتار، دیگر با مشکلی ساده مواجه نیستیم و می‌توانیم با خیال راحت از نوعی بحران حرف بزنیم.

البته بحرانی که هیچ اجماع نظری بر سر بحران‌بودن آن وجود ندارد. مثلاً با جست‌وجوی هشتگ هکسره در توییتر فارسی و با نگاهی گذرا به آرای کاربران، کاملاً روشن می‌شود که این مسئله نزد همه مشکل تلقی نمی‌شود و حتی بعضی آن را مسئله‌ای حقیر و ناچیز می‌شمرند.

آیا هکسره واقعاً گرفتاری است؟

بله، چون مخلِ مُفاهمه است. مخلِ مُفاهمه است، چون کسرۀ اضافه نقش دستوری بسیار مهمی در فارسی به ‌عهده دارد. 
تصور کنید که در انگلیسی of و s’ را نمی‌نوشتند و از خواننده می‌خواستند خودش حدس بزند که کجا باید of و s’ بگذارد.

تازه این دو تکواژ انگلیسی کاربرد محدودتری دارند؛ چون فقط نشانۀ اضافۀ ملکی و تخصیصی‌اند، نه رابطۀ وصفیِ صفت و موصوف. علاج آن چیست؟

سال‌هاست کسانی برای اصلاح خط فارسی تلاش می‌کنند. برخی پیشنهاد داده‌اند که خط را از اساس عوض کنیم و مثل ترکی به خط لاتین یا مثل فارسی تاجیکی به خط سیریلیک بنویسیم. هرکدام از این پیشنهادها می‌تواند مناسب باشد؛ ولی هنوز عملی نشده‌اند.

راه‌حلِ موقت آن است که از دورۀ دبستان از دانش‌آموزان بخواهیم که کسرۀ اضافه را بنویسند تا یاد بگیرند که کسرۀ انتهای کلمه کجا ـه است و کجا ـِ.

نسل فعلی از‌دست‌رفته هم سعی کند عادت دیرین ننوشتن کسرۀ اضافه را ترک کند. ننوشتن چنین تکواژ مهمی منطقاً غلط است.



وظیفۀ ما در برابر هکسره چیست؟

به‌هرحال، وظیفۀ تک‌تک ما که دستی در نوشتن داریم در پاسداری از زبانمان ایجاب می‌کند که به این خطاها حساس باشیم و از هیچ تلاشی برای اصلاح آن‌ها فروگذار نکنیم. تداوم این غلط‌نویسی تنها به‌ضرر خودمان نیست.
فرزندان ما و نسل‌های آینده حق دارند از دستورخط یکدستی استفاده کنند. نباید این حق را از آن‌ها گرفت.
پاسخ
 سپاس شده توسط Itsali ، م‍حمّد ، Ɗєя_Mσηɗ ، ρσєѕɪ ، sober ، ʜɪᴅᴅᴇɴ ، ρυяρℓє_ѕку ، ßяɪcε ، Faust ، امیر‌حسین ، The moon ، *VENUS* ، شـــقآیــق ، Prometheus ، سهَ‌ند
آگهی
#2
پسته بسیار کاربردی بود. هممون باید وظیفمونو مقابله هکسره رعایت کنیم. به نظره منم واجبِ. یه هکسره ممکنِ اشتباهه بزرگیو بوجود بیارِ
پاسخ
 سپاس شده توسط Medusa ، sober ، ρυяρℓє_ѕку ، Jack Daniel'ѕ ، Ɗєя_Mσηɗ ، Faust ، امیر‌حسین ، The moon ، شـــقآیــق
#3
اگر به جای «ه» از «است» استفاده کنیم جمله درست باقی می‌ماند؟

اگر هنگام استفاده از هکسره جواب سوال بالا مثبت بود، پس استفاده از حرف «ه» در آخر کلمۀ مورد نظر درست است، در غیر این صورت باید «ه» را حذف کنیم. مثلا وقتی می‌گوییم «ظاهرش بده» با حذف «ه» از آخر کلمۀ «بده» و جایگذاری «است» جمله تبدیل به «ظاهرش بد است» می‌شود که کاملاً صحیح است؛ اما اگر بنویسیم «ماشینه خارجی خراب شد» اشتباه است؛ چرا که با حذف «ه» جمله تبدیل به «ماشین است خارجی خراب شد» می‌شود که اصلاً معنایی ندارد، پس « ماشینِ خارجی خراب شد» صورت درست آن است.
پاسخ
 سپاس شده توسط ρυяρℓє_ѕку ، Medusa ، sober ، The moon ، شـــقآیــق ، ᴠᴀᴍᴘɪʀᴇ
#4
چرا توییترا رو میریزی تو فلشخورا
دیدن لینک ها برای شما امکان پذیر نیست. لطفا ثبت نام کنید یا وارد حساب خود شوید تا بتوانید لینک ها را ببینید.
ناشناس
پاسخ
 سپاس شده توسط شـــقآیــق ، Medusa
#5
وای گیر ندین دیگ ب این چیزا :|
دیدن لینک ها برای شما امکان پذیر نیست. لطفا ثبت نام کنید یا وارد حساب خود شوید تا بتوانید لینک ها را ببینید.
Vibe
پاسخ
#6
(21-05-2021، 20:40)†ᴾᴼᴵˢᴼᴺ† نوشته است: دیدن لینک ها برای شما امکان پذیر نیست. لطفا ثبت نام کنید یا وارد حساب خود شوید تا بتوانید لینک ها را ببینید.
 
وای گیر ندین دیگ ب این چیزا :|

Boomers, right?
دیدن لینک ها برای شما امکان پذیر نیست. لطفا ثبت نام کنید یا وارد حساب خود شوید تا بتوانید لینک ها را ببینید.
ناشناس
پاسخ


[-]
به اشتراک گذاری/بوکمارک (نمایش همه)
google Facebook cloob Twitter
برای ارسال نظر وارد حساب کاربری خود شوید یا ثبت نام کنید
شما جهت ارسال نظر در مطلب نیازمند عضویت در این انجمن هستید
ایجاد حساب کاربری
ساخت یک حساب کاربری شخصی در انجمن ما. این کار بسیار آسان است!
یا
ورود
از قبل حساب کاربری دارید? از اینجا وارد شوید.


پرش به انجمن:


کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان